Informacje odbierane ze świata zewnętrznego docierają do człowieka przez zmysły. Układ nerwowy poza informacjami płynącymi z narządu wzroku, słuchu, smaku czy węchu odbiera również informacje płynące ze zmysłu dotyku, ruchu czy informacje dotyczące pozycji ciała. Receptory znajdujące się w skórze odpowiadają za przekaz informacji o lekkim dotyku, temperaturze, stopniu nacisku czy bólu. Odpowiednie struktury znajdujące się w uchu wewnętrznym rejestrują ruch oraz zmiany pozycji głowy. Odczuwanie pozycji ciała warunkowane jest przez informacje odbierane przez mięśnie, stawy i więzadła.
Zmysł dotyku umożliwia prawidłowe rozpoznawanie przedmiotów bez kontroli wzroku ale również chroni nas przed niebezpieczeństwem np. cofnięcie ręki przed gorącym przedmiotem. Układ przedsionkowy związany jest z ruchami ciała w przestrzeni. Nieprawidłowe funkcjonowanie tego układu może powodować trudności w chodzeniu po nierównej drodze bez przewracania się. Trudności dotyczyć mogą także możliwości utrzymania równowagi na tyle długo aby można było kopnąć piłkę. W wieku szkolnym dziecko takie może mieć trudność z przepisywaniem informacji z tablicy bez gubienia miejsca zapisywania. Zmysł przedsionkowy związany jest również z napięciem mięśniowym, koordynacją ruchową, utrzymaniem stałego pola widzenia w czasie ruchów głowy czy planowaniem ruchów.
Blisko związany z układem przedsionkowym jest układ proprioceptywny. Zmysł ten pozwala nam na określenie ułożenia pozycji naszych kończyn bez kontroli wzroku. Związany jest ze znajomością schematu własnego ciała, rozwoju umiejętności planowania i organizowania ruchu, a także z regulacją napięcia mięśniowego. Dzieci z zaburzeniami w zakresie układu prioprioceptywnego mogą mieć problem z oddzieleniem pracy rąk od pracy tułowia np. podczas pisania; mogą dostarczać sobie odpowiedniej dla siebie ilości bodźców poprzez zachowania spostrzegane przez otoczenie jako ryzykowne np. poprzez upadanie na kolana, często zeskakiwanie z różnych wysokości, mocne przytulanie do innych osób w tym dzieci.
Objawy zaburzeń Integracji Sensorycznej
• Nadwrażliwość na bodźce dotykowe, wzrokowe, słuchowe
Nadwrażliwość może objawiać się rozdrażnieniem, unikaniem dotyku, niechęcią do przytulania, unikaniem noszenia ubrań o określonej fakturze lub ubrań z metką, niechęcią w stosunku do bardzo jasnych pomieszczeń, odmawianiem przyjmowania różnych typów jedzenia.
• Zbyt mała wrażliwość na bodźce
W przeciwieństwie do dziecka z nadwrażliwością na bodźce dziecko z niedowrażliwością może poszukiwać bardzo intensywnych wrażeń np. uderzanie ciałem o różne przedmioty, częste podskoki, kręcenie się wokół osi własnego ciała, celowe upadanie na podłogę
• Opóźnienie rozwoju mowy, rozwoju ruchowego
• Trudności z koncentracją uwagi
• Zaburzenia koordynacji ruchowej
W zakresie motoryki dużej zaburzenia przejawiać się mogą trudnościami w nauce pływania, jazdy na rowerze. Dziecko często może być spostrzeganie jako „niezgrabne” ruchowo, dziecko może wykazywać trudności w łapaniu piłki, wykonywaniu ćwiczeń, które są łatwe dla jego rówieśników, dziecko może często upuszczać różne przedmioty. Zaburzenia mogą również dotyczyć trudności manualnych np. brzydkie pismo, problemy z lepieniem i rysowaniem.
• Zaburzenia koordynacji wzrokowo- ruchowej
Dzieci takie mogą mieć trudność z ubieraniem się, trudności z rysowaniem figur geometrycznych adekwatnych do wieku, trudności z zabawami manipulacyjnymi czy poprawnym pisaniem np. utrzymywaniem się w liniaturze, dziecko może opuszczać litery w wyrazach, mieć trudność z wypracowaniem prawidłowego chwytu pisarskiego.
• Słaba równowaga: dziecko częściej niż jego rówieśnicy potyka się i przewraca. Prawie zawsze ma jakieś siniaki, strupy lub zadrapania
• Trudności z dłuższym utrzymywaniem pionowej pozycji głowy: po jakimś czasie dziecko podpiera głowę ręką, kładzie ją na stole, przechyla na boki.
• Trudności z siedzeniem w jednym miejscu: dziecko cały czas biega, skacze, kręci się.
• Impulsywność w działaniu, nadwrażliwość emocjonalna, częsty upór
• Dziecko w nowym miejscu czuje się zagubione, potrzebuje czasu aby zdobyć orientację w przestrzeni
• Dziecko często myli strony lewą i prawą zarówno w stosunku do własnego ciała jak również w stosunku do otaczającej przestrzeni
• Trudności z czytaniem i pisaniem, częste odwracanie znaków graficznych, trudności w przepisywaniu z tablicy