CAPD — czym są centralne zaburzenia przetwarzania słuchowego?

Dziecko ma prawidłowy słuch, a mimo to trudno mu nadążyć — za rozmową w hałasie, za pracą w grupie, za dłuższą wypowiedzią, za poleceniem złożonym z kilku kroków. Z takim obrazem rodzice często trafiają do naszej poradni.

Za taką sytuacją mogą stać centralne zaburzenia przetwarzania słuchowego (CAPD) — trudności z odbiorem, analizą, różnicowaniem i interpretowaniem informacji słuchowych przez ośrodkowy układ nerwowy. Ucho działa prawidłowo, a mimo to dziecko nie przetwarza skutecznie tego, co słyszy.

Kiedy warto sprawdzić przetwarzanie słuchowe?

Diagnostyka może być pomocna szczególnie u dzieci, które mimo prawidłowego słuchu mają trudności z:

• rozumieniem mowy w hałasie,
• koncentracją i pamięcią słuchową,
• wykonywaniem poleceń,
• różnicowaniem dźwięków mowy,
• nauką czytania i pisania,
• przetwarzaniem informacji przekazywanych drogą słuchową.

Podobne objawy mogą jednak towarzyszyć innym zaburzeniom i trudnościom rozwojowym — dlatego tak istotne jest właściwe rozpoznanie i różnicowanie.

Jak przebiega diagnoza?

Zaczynamy od wywiadu z rodzicami — rozmowy o rozwoju dziecka oraz o tym, jak funkcjonuje słuchowo, językowo i w szkole. Dopiero potem przychodzi czas na ocenę funkcji słuchowych i wskazanie obszarów, które wymagają wsparcia.

Na tej podstawie powstaje indywidualny plan terapii: dobór celów, ćwiczeń i metod pracy do potrzeb oraz możliwości dziecka.

Jak wygląda terapia CAPD?

Terapia jest indywidualnie dostosowywana do profilu funkcjonowania dziecka. W zależności od rozpoznanych trudności może obejmować ćwiczenia uwagi i pamięci słuchowej, różnicowania dźwięków, rozumienia mowy oraz przetwarzania informacji słuchowych w obecności bodźców zakłócających. Poziom trudności rośnie stopniowo, wraz z postępami dziecka — a te obserwujemy na bieżąco i na ich podstawie modyfikujemy plan pracy.

Celem terapii jest nie tylko usprawnianie określonych funkcji słuchowych, ale również wspieranie komunikacji, nauki i codziennego funkcjonowania.

Nie pracujemy z diagnozą — pracujemy z dzieckiem. Uwzględniamy jego możliwości, potrzeby, mocne strony oraz indywidualne tempo rozwoju.

Najczęstsze pytania rodziców

• Czy CAPD to niedosłuch? — Nie. CAPD może występować u dziecka z prawidłowym słuchem obwodowym.
• Czy dziecko potrzebuje aparatu słuchowego? — Nie. Aparat stosuje się w przypadku ubytku słuchu; w CAPD problem dotyczy przede wszystkim sposobu przetwarzania informacji słuchowych.
• Czy CAPD wpływa na naukę? — Tak. Trudności w przetwarzaniu informacji słuchowych mogą utrudniać m.in. rozumienie poleceń, naukę czytania i pisania oraz przyswajanie wiedzy przekazywanej ustnie.
• Czy terapia wygląda tak samo u każdego dziecka? — Nie. Program dobiera się indywidualnie, w zależności od rozpoznanych trudności i możliwości dziecka.

Jeśli obserwujesz u dziecka kilka z opisanych trudności naraz, a badanie słuchu nie wykazało nieprawidłowości, warto to sprawdzić. Im wcześniej wiadomo, gdzie dokładnie leży problem, tym trafniej można dobrać wsparcie.

Aleksandra Głuchowska

Logopeda · neurologopeda · audiolog

Logopeda ze specjalizacją neurologopedyczną i audiologiczną oraz terapeuta miofunkcjonalny. Autorka gry logopedycznej „Kreatywny Mózg”, wspiera dzieci w rozwijaniu mowy, komunikacji oraz funkcji związanych z jedzeniem, oddychaniem i słyszeniem.